ભારતનું ચીજવસ્તુ અને સેવા કર (જીએસટી) સંગ્રહ સતત નવી ઊંચાઈઓ સર કરી રહ્યું છે અને દર મહિને તેમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. ઓક્ટોબર મહિના માટેના કુલ જીએસટી સંગ્રહના સત્તાવાર આંકડા જાહેર થઈ ગયા છે, જે મુજબ વાર્ષિક ધોરણે તેમાં 22.9%નો શાનદાર વધારો નોંધાયો છે. ગત ઓક્ટોબર મહિના દરમિયાન સરકારની તિજોરીમાં કુલ ₹2,31,290 કરોડની જંગી આવક જમા થઈ છે. સરકાર દ્વારા આ ડેટા જાહેર કરવાની સાથે આ અસાધારણ ઉછાળા પાછળના મુખ્ય કારણો વિશે પણ માહિતી આપવામાં આવી છે.

ગયા વર્ષની સરખામણીમાં નોંધપાત્ર વધારો

ઉલ્લેખનીય છે કે ગત વર્ષના સમાન સમયગાળા એટલે કે ઓક્ટોબર 2025માં કુલ જીએસટી સંગ્રહ ₹1,88,125 કરોડ નોંધાયો હતો. એટલે કે ચાલુ વર્ષના આ જ મહિનામાં ગત વર્ષની સરખામણીએ ₹43,165 કરોડનો વધુ સંગ્રહ થયો છે. ઓક્ટોબર મહિના દરમિયાન કુલ સ્થાનિક રાજસ્વ (ઘરેલુ રેવેન્યુ) ગત વર્ષના સમાન સમયગાળાના ₹1,37,328 કરોડથી 15.8% વધીને ₹1,59,044 કરોડ પર પહોંચ્યો છે. આ દરમિયાન, આયાત (ઇમ્પોર્ટ) થકી પ્રાપ્ત થતો રાજસ્વ 42.2% વધીને ₹72,246 કરોડ થઈ ગયો છે, જે ગત વર્ષના સમાન મહિનામાં ₹50,796 કરોડ હતો. જો ગત મહિનાના કુલ જીએસટી સંગ્રહના વિવિધ હિસ્સાઓનું વિગતવાર વિશ્લેષણ કરીએ, તો સ્થિતિ નીચે મુજબ છે:

સેન્ટ્રલ જીએસટી (CGST): ઓક્ટોબર 2026માં ₹42,935 કરોડ (ઓક્ટોબર 2025માં ₹36,547 કરોડ)

સ્ટેટ જીએસટી (SGST): ઓક્ટોબર 2026માં ₹51,340 કરોડ (ઓક્ટોબર 2025માં ₹45,134 કરોડ)

ઇન્ટિગ્રેટેડ જીએસટી (IGST): ઓક્ટોબર 2026માં ₹1,37,015 કરોડ (ઓક્ટોબર 2025માં ₹1,06,443 કરોડ)

અહીં ઉલ્લેખનીય છે કે ઇન્ટિગ્રેટેડ જીએસટીમાં ઘરેલુ લેણદેણથી ₹64,769 કરોડ અને આયાતથી ₹72,246 કરોડનું સંગ્રહ સામેલ છે. આ ઉપરાંત, એપ્રિલથી ઓક્ટોબર 2026ના નાણાકીય સમયગાળા માટે કુલ સીજીએસટી ₹2,85,858 કરોડ, એસજીએસટી ₹3,42,491 કરોડ અને આઈજીએસટી કુલ ₹8,49,220 કરોડ સુધી પહોંચી ગયો છે.

રિફંડ અને ચોખ્ખી રાજસ્વ વૃદ્ધિ

ઓક્ટોબર 2026 દરમિયાન કરદાતાઓને વિતરિત કરવામાં આવેલા કુલ રિફંડમાં વાર્ષિક ધોરણે 6.5%નો વધારો થયો છે અને તે વધીને ₹27,934 કરોડ થયા છે, જે ગત ઓક્ટોબર 2025માં ₹26,225 કરોડ હતા. આમાં ₹14,007 કરોડના ઘરેલુ રિફંડ અને ₹13,927 કરોડના આયાત તથા નિકાસ રિફંડનો સમાવેશ થતો હતો. કુલ જીએસટી રિફંડને મજરે આપ્યા બાદ, ઓક્ટોબર 2026 માટેનો ચોખ્ખો જીએસટી રાજસ્વ (નેટ રેવેન્યુ) 25.6% વધીને ₹2,03,356 કરોડ થઈ ગયો છે, જે ઓક્ટોબર 2025માં ₹1,61,900 કરોડ હતો. એપ્રિલથી ઓક્ટોબર 2026ના સમયગાળા માટે કુલ ચોખ્ખો જીએસટી રાજસ્વ ₹12,69,486 કરોડ રહ્યો છે, જે ગત નાણાકીય વર્ષના આ જ સાત મહિના દરમિયાન એકત્ર થયેલા ₹11,27,355 કરોડ કરતા 12.6% વધુ છે.

7 મહિનામાં રેકોર્ડ સંગ્રહ પાછળનું કારણ

ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ સાત મહિના (એપ્રિલ-ઓક્ટોબર 2026) દરમિયાન કુલ જીએસટી સંગ્રહ ₹14,77,569 કરોડ રહ્યો છે, જે ગત નાણાકીય વર્ષના આ સમયગાળામાં નોંધાયેલા ₹13,05,213 કરોડથી 13.2% વધુ છે. નાણા મંત્રાલય દ્વારા આ સત્તાવાર ડેટા શેર કરતા જણાવવામાં આવ્યું છે કે આ બમ્પર જીએસટી સંગ્રહ ઘરેલુ રાજસ્વ અને આયાત દ્વારા થતી આવક બંને ક્ષેત્રોમાં મજબૂત તેજીના કારણે શક્ય બન્યો છે.